هشت نکته در مورد ثامن الحجج(ع)
99 بازدید
موضوع: امامت و مهدویت

   

به نام خداوند جان و خرد

هشت نکته در مورد ثامن الحجج(ع)

چهارم شهریور ماه برابر با 11ذی القعده سالروز ولادت امام رضا(ع) است .میلاد ثامن الحجج را تبریک می گویم و بدین مناسبت هشت نکته را تقدیمتان می کنم:

نکته یکم

امام هشتم شيعيان حضرت على بن موسى الرضا(عليه السلام) در يازدهم ذي القعده سال 148 هجرى در مدينه منوّره متولد شدند.امام رضا  پس از شهادت پدرشان در سن 35 سالگى به امامت رسیذند . دوران بيست ساله امامت او با خلافت سه خليفه عباسى همزمان بوده است، ده سال نخست خلافت هارون الرشيد و پنج سال بعد، خلافت محمدامين فرزند هارون و پنج سال پايانى در خلافت مأمون گذشت.

نام آن حضرت «على» و كينه اش «ابوالحسن» و به «رضا» و عالم آل محمد(ص) و...ملقب بودند.

یکی از القاب مشهور حضرت "عالم آل محمد" است. این لقب نشانگر ظهور علم و دانش او می‌باشد. جلسات مناظره متعددی که امام با دانشمندان بزرگ عصر خویش، به ویژه علمای ادیان مختلف انجام داد و در همه آنها با سربلندی تمام بیرون آمد.در تاريخ آمده ، رهبر گروه صابئين كه نامشان در قرآن آمده است ، دانشمندى مغرور و متعصّب بود. هر بار كه با امام رضا عليه السلام به گفتگو مى نشست زير بار نمى رفت ، تا آنكه در جلسه اى چنان تار و پود افكارش در هم ريخت كه گفت : اكنون قلبم نرم شد و منطق شما را پذيرفتم . در اين هنگام صداى اذان بلند شد، امام رضا عليه السلام به قصد نماز جلسه را ترك كردند، دوستان امام هر چه اصرار كردند كه اگر لحظاتى جلسه را ادامه دهيد او و تمام پيروانش مسلمان مى شوند، فرمودند: نماز اوّل وقت مهم تر از بحث است ، او اگر لايق باشد بعد از نماز هم مى تواند حق را بپذيرد. دانشمندِ صابئى كه اين صلابت و قاطعيت و تعبّد و عشق به حق را در امام ديد بيشتر علاقمند شد.

نکته دوم:

درباره لقب «رضا» ، برخى معتقد بودند كه مامون عباسى، امام را ملقب به «رضا» كرد و بر اين اساس تعدادى از مورخان نيز آن را نقل كرده‏ اند.

  ابن خلدون مى‏ نويسد: چون مامون، على بن موسى الكاظم (عليه‏ السلام) را به ولايت عهدى برگزيد و با او بيعت كرد، او را به «الرضا من آل محمد» لقب داد.

و حال آن که اين لقب ريشه الهى دارد امام كاظم (عليه‏ السلام) پيوسته فرزند خود را رضا خطاب مى‏ كرد و مى‏ فرمود: «قلْتُ لِوَلَدِىَ الرِّضَا من او را رضا مى‏ خوانم». 

علاوه براین  احمد بزنطى به حضرت جواد (عليه‏ السلام) عرض كرد: عده‏ اى از مخالفان شما خيال مى‏ كنند مأمون پدر شما را به رضا ملقب ساخته است، زيرا آن حضرت ولايت عهدى او را پذيرفت و متعهد خواسته او شد. امام فرمود: به خدا سوگند اينان مردمى بدكار و دروغگو هستند و خيال نابجايى كرده‏ اند، بلكه خداى متعال او را رضا ناميده‏ اند زيرا آن حضرت در آسمان مرضى خدا و در زمين مورد خشنودى حضرت رسول اكرم (ص) و ائمه هدى (ع) بود. بزنطى پرسيد: از كجا چنين لقبى مخصوص پدر بزرگوار شما شده، با آنكه پدران و اجداد شما همگى مرضى خدا و رسول و ائمه طاهرين بوده‏ اند؟ فرمود: علت اينكه پدر من از ميان تمام ائمه بدين پايه ارتقا يافته، اين بود كه دوست و دشمن از وى خرسند بودند، ليكن پدران او هرگاه مورد توجه و علاقه دوستان بودند، دشمنان از آنها رضايتى نداشتند. تاريخ حبيب السير، ج 2، ص 3 .تجارب الامم، ج 4، ص 131 تاريخ مختصر الدول، ص 134 تاريخنامه طبرى، ج 4، ص 4 ؛ تاريخ ابن خلدون، ج 1، ص 262 ج 3، ص 5 ؛معانى الاخبار، ج 1، ص 6

نکته سوم:

غریب و شهید بر آن حضرت اطلاق شده است. جهات خاص غربت امام رضا (علیه السلام ) عبارتند از :

1- دوری از اهل و عیال و فرزند گرامیش. یکی از جهات غربت امام رضا (علیه السلام) دور بودن او از وطن و همراه نبودن خانواده و به خصوص فرزند دلبندش امام جواد (علیه السلام) می باشد . آن هم نه به اختیار خود که با زور و تهدید مامون این کار انجام شد و در واقع امام در اسارت مامون بودند . 

2-جدایی از قبر جدشان رسول گرامی اسلام (ص)

3-  انکار امامت حضرت توسط شیعیان و نمایندگان پدر بزرگوارش

4- انکار امام جواد علیه السلام به عنوان فرزند حضرت
5- تحمیل ولایت عهدی برحضرت امام رضا(ع)

6- شایعه‌پراکنی‌های مأمون و دروغ‌پردازی به نام امام (ع) از دیگر دلایل غربت آن حضرت بود .

7-سلب اختیار از اتخاذ محل اقامت برای یک امام  غربت است.

8-دفن شدن در کنار هارون الرشید.به نظر می رسد یکی دیگر از دلایل غربت امام رضا علیه السلام دفن شدن او در کنار هارون الرشید است مسلماً هیچ مومنی دوست ندارد در کنار قاتل پدر خود دفن شود . مرحوم مجلسی اول در توضیح روایتی در مورد زیارت امام رضا علیه السلام یکی از احتمالات مفهوم غربت در مورد آن حضرت را مجاورت با هارون میداند.

9-تا مرگ مأمون  که ده سال پس از شهادت امام (ع) واقع شد، هیچ کس حق نداشت بگوید که امام رضا(ع) به شهادت رسیده‌اند و باید می‌گفتند که به مرگ طبیعی از دنیا رفته‌اند.
نکته چهارم

چون هفت مدفن براى معصوين «عليهم‏ السلام» وجود دارد (حرم پيامبر، قبرستان بقيع، نجف، كربلا، كاظمين، سامراء و مشهد. ) مدفن امام على بن موسى الرضا (عليه‏ السلام) در ميان برخى از مردم، به عنوان «قبله هفتم» شهرت يافته است. البته قبله در اينجا به معنى قبله نماز نيست. ممكن است مقصود، هفت شهر مقدس يا هفت شهر عشق باشد پس از مكه به عنوان قبله حقيقى، شهرهاى مدينه، نجف، كربلا، كاظمين، سامرا و هفتيمن محل، مشهد مقدس مراد است كه معصومين (عليه‏ السلام) در آن شهرها مدفون اند.  ناصر مكارم شيرازى، استفتائات جديد، ص 51

نکته پنجم:

به زيارت ثامن الائمه ابوالحسن على بن موسى الرضا (ع) تاکید فراوانی شده است .علل این تاکید در روایات عبارتند از:

 یکم:

دورى مرقد مطهر حضرتش از خاستگاه اسلام و موطن ائمه و مسلمانان يعنى مكه و مدينه است. با توجه به دشوارى فراوان مسافرت و خطراتى كه داشته، طبيعى و عادى است كه در ترغيب و تشويق به زيارت آن حضرت تاكيد زيادترى بشود. تا جمع بيشترى از شيعيان به مشرق كشورهاى اسلامى، خراسان روى آورند. و تشيع در اين ناحيه پررونق شود.

دوم:

با توجه به فرقه هاى مختلفى كه در اسلام پيدا شدند و ائمه اثنى عشر همه را قبول نداشتند. مانند اسماعيليه و واقفيه، كسانى كه امامت اين هشتمين پيشواى منصوب از طرف خدا و رسولش را پذيرفتند. امامت بقيه ائمه اثنى عشر را نيز قبول كردند. از اینرو برزیارت امام هشتم تاکید شده است.

نکته ششم

ثواب زيارت امام رضا (ع) در روايات معادل حج تمتع يا هزار حج يا يك ميليون حج  بیان شده است زیرا  حقيقت زيارت كعبه، توجه به ولايت است و در روايات به اين مسئله تصريح شده است. البته در صورتى اين ثواب وجود خواهد داشت كه زائر عارف به حق امام (ع) باشد.

ابونصر بزنطى گويد: در نوشته اى از ابوالحسن الرضا (ع) خواندم: به شيعيان من ابلاغ كن: همانا زيارت من نزد خدا برابر هزار حج است. راوى گويد با حضرت جواد (ع) گفتم: برابر هزار حج است؟ حضرت گفت: آرى سوگند به خدا هزار هزار (يك ميليون) حج. اما براى كسى كه با عارف به حقش او را زيارت كند.

مراد از عارف به حق آن حضرت طبق روايت امام صادق (ع) اين است كه امام صادق (ع) مى فرمايد. بداند او امامى است كه اطاعتش (از طرف خدا) ورسولش واجب است او دور از وطن و شهيد است. منبع( شوق ديدار، دكتر محمد مهدى ركنى، ص 111 و 114 و 115، چاپ و صحافى، موسسه چاپ آستان قدس رضوى، چاپ چهارم سال. 1381 به نقل از اداره پاسخگويى آستان قدس رضوى )

نکته هفتم:

امام،  ساده زيستى را با آراستگى جمع كرده بود و پاكيزگى را از اخلاق پيامبران مى‏ شمرد. امام  در معاشرت با مردم به آراسته بودن خود تاكيد داشت . او، عطر زدن را از اخلاق پيامبران مى‏ شمرد  و همگان را به اين ويژگى سفارش مى‏ كرد و می فرمود : «بر هيچ كس روا نيست كه از به كار بردن عطر در هر روز خوددارى كند، و اگر قدرت نداشت يك روز در ميان خود را خوشبو كند، و اگر باز هم نتوانست در روز جمعه حتما بوى خوش استعمال نمايد». خصال، ج 2، ص. 392 تحف العقول، ص. 451 بحارالانوار، ج 73، ص 3

نکته هشتم:

بنابر قول مشهور  علماى شيعه و سنى امام رضا (ع) در آخر ماه صفر سال 202 هجرى با دنیا وداع  كردند و اساس شهر مقدس مشهد از وفات آن حضرت شروع مى گردد و با قرار گرفتن آن بزرگوار در خاك طوس و دهكده سناباد تاريخ اين شهر مقدس آغاز مى شود.
درباره حرم مطهر و روضه منوره حضرت (ع) قبه بالاى قبر مطهر، از دوران مأمون ساخته و تا قرن 4 پا برجا بوده و بعد توسط امير سبكتكين خراب مى گردد، در سال 515 بار ديگر توسط سلطان سنجر سلجوفى احداث و به اتمام مى رسد. اساس بقعه مباركه و حرم مطهر همان است كه در قرن ششم نهاده شده (توسط سلطان سنجر) و در قرون بعدى رواقهاى زيادى بر آن اضافه شده و صحنهاى متعددى بنا گرديده است. قديمى ترين سنگ قبر مبارك امام رضا كه اكنون موجود است سنگى است كه در سال 516 تهيه شده، اين سنگ در داخل سرداب روى قبر مطهر آن حضرت بوده است.