هفت نکته در مورد عید قربان
153 بازدید
تاریخ ارائه : 10/1/2014 12:51:00 PM
موضوع: اخلاق و عرفان

بر پیکر عالم وجود جان آمد

صد شکر که امتحان به پایان آمد

از لطف خداوند خلیل الرحمن

یک عید بزرگ به نام قربان آمد

  «فرا رسیدن عید بزرگ اسلامی قربان را به همه مسلمین تبریک عرض می کنم، عیدی که انسان های آگاه را به یاد قربانگاه ابراهیمی می اندازد؛ قربانگاهی که درس فداکاری و جهاد را در راه خدای بزرگ به فرزندان آدم و اصفیا و اولیای خدا می دهد… این پدر توحید و بت شکن جهان به ما و همه انسان ها آموخت که قربانی در راه خدا پیش از آن که جنبه توحیدی و عبادی داشته باشد جنبه های سیاسی و ارزش های اجتماعی دارد. به ما و همه انسان ها آموخت که عزیزترین ثمره حیات خود را در راه خدا بدهید و عید بگیرید. خود و عزیزان خود را فدا کنید و دین خدا را و عدل الهی را برپا نمایید» امام خمینی(ره)

هفت نکته  در مورد عید قربان

نکته اول :

 روز دهم ذي الحجه الحرام را عيد قربان می نامند. اين روز دارای نامهاي ديگري چون  يوم النحر، اضحي، و روز حج اكبر می باشد.این روز یکی از اعیاد مهم مسلمانان است و همه فرق مسلمین در عید بودن آن اختلافی ندارند.

نکته دوم :

«قربان» و«قربان» به ضم و کسر«ق»مصدر«قرب»به معنی نزدیک شدن است.و«قربانی»نیز از همین ریشه است.از نظر معنای لغوی «قربانی» از لفظ «قربان» گرفته شده  است، هر چیزی که  وسیله تقرب و نزدیکی به خداوند  تعالی باشد آن را «قربانی» می گویند، (ذبح حیوان باشد یا دیگر صدقات). از سويى سفارش شده گوشت قربانى براى فقرا و با ميهمانى خويشاوندان و همسايگان مصرف شود كه در حقيقت با اين قربانى يك نوع رسيدگى به نيازمندان و تقويت روحيه، نوع دوستى مى باشد.

نکته سوم :

 تاریخچه قربانی

ذبح قربانی جهت تقرب پروردگار از زمان ابو البشر حضرت آدم علیه السلام شروع شد، وقتی که دو فرزندش هابیل قوچی و قابیل مقداری گندم را به عنوان قربانی به بارگاه خداوندی تقدیم نمودند. به دستور و روال آن زمان آتشی از آسمان آمده، قربانی هابیل را سوخت، که این علامت قبولیت بود و قربانی قابیل به حال خود باقی ماند.

در قرآن مجید این واقعه تاریخی چنین آمده است: اذ قربا قربانا فتقبل من احدهما و لم تقبل من الاخر»  مائده ۲۷

وقتی که (هابیل و قابیل، پسران آدم) قربانی تقدیم کردند از یکی (یعنی هابیل) پذیرفته شد و از دیگری (قابیل) پذیرفته نشد.

بعد از آن این عمل در همه اديان الهى مساله قربانى نمود داشته است .  معناى قربانى اين است كه انسان به وسيله ذبح گوسفند گاو و شتر و ..، خود را به خدا نزديك نمايد. زيرا دست از مال شستن و در راه خداوند از تعلقات دنيوى دست برداشتن خود توفيقى بزرگ براى تقرب به حق است. خداوند متعال مى فرمايد: ((وقتى شما قربانى مى كنيد آنچه كه متعلق به خدا است، تقواى شماست نه گوشت و پوست قربانى))، (حج، آيه 37).

امام صادق علیه السلام  نیز در پاسخ پرسشی، در مورد فلسفه قربانی فرمودند: با اولین قطره ای که از خون قربانی بر زمین می چکد، صاحب آن قربانی آمرزیده می شود، و این بدان جهت است که معلوم شود که چه کسی بدون چون و چرا و از سر عشق و تسلیم، اطاعت می کند. خدا فرموده است: از گوشت و خون قربانی به خدا نمی رسد، بلکه آنچه به حساب خدا در می آید، تقوای شماست. بنگر که چگونه قربانی هابیل پذیرفته و از آنِ قابیل مردود شد؟

نکته چهارم  :

رسم عرب دوره جاهلیت این بود که در موقع قربانی، در برابر کعبه می‌ایستاد و خون آن را به قصد قربت به اطراف کعبه می‌پاشید؛به گمان این‌که خداوند به گوشت و خون محتاج است امّا قرآن اعلام داشت که خداوند نیازمند به اینها نیست. بنابراین  پاشيدن خون قربانى بر ديوار منزل (یا پنجه خونین زدن بر سپر ماشین و...)  مستندى در روايات و منابع دينى ندارد. در روايتى امام صادق (ع) در مورد ماليدن خون عقيقه به سر نوزاد مى فرمايد: اين عمل از كارهاى دوران جاهليت بوده و اسلام از آن نهى كرده است‏((وسائل الشيعه، چاپ اسلاميه، ج 7، ص 157).

نکته پنجم :

در دو مورد ذبح حيوان و يا قربانى واجب است

1-  قربانى در حج در منى كه بايد حيوان سالم و بى عيب را در راه خداوند قربانى نمايد.

2-  قربانى كه از طريق نذر بر انسان واجب مى شود. مثلا كسى نذر كرده است اگر خداوند پسرش را شفا بدهد گوسفندی را  قربانى کنددر فرض شفا یافتن قربانی کردن واجب خواهد شد.

نکته ششم

 موارد استحبابى قربانى كردن يا خون ريزى از طريق سر بريدن حيوان فراوان است سه مورد تاكيد زيادى شده است:

1 عقيقه فرزند: وقتى بچه به دنيا مى آيد مستحب است در روز هفتم گوسفندى يا شتر و گاوى را به شكرانه خداوند ذبح نمايد و گوشت آن را پخته به فقرا و اهالى محل بدهد..

 2 موقع بازگشت از حج:

 اگر كسى موفق به زيارت خانه خداوند و انجام اعمال مناسك حج گرديد است به شكرانه توفيق زيارت بيت الله الحرام، مستحب است هنگام رسيدن به خانه گوسفند يا حيوانى ديگرى را ذبح نمايند. و گوشت آن را به مصرف همسايگان و فقيران برسانند..

 3 ساخت يا خريد خانه:

براى ساخت يا خريد خانه وليمه دادن مستحب است. بهتر آن است گوسفند يا حيوانى مثل گاو و شتر را ذبح نمايد و گوشت آن را پخته و به مصرف مدعوين برساند.

امام صادق عليه السلام  ، در پنج مورد وليمه را مستحب دانسته است: عروسى، تولد فرزند، در وقت ختنه ، خريد خانه و در بازگشت از حج.( وسائل الشيعه، ج 14، ابواب مقدمات نكاح، باب 40، حديث. 5)

در خصوص عقيقه (ذبح گوسفند در روز هفتم ولادت نوزاد) تاكيدى زيادى صورت گرفته است حتی  در برخى روايات آن را واجب دانسته است و اگر در همان روز انجام نشود هر زمانى كه قدرت مالى پيدا كرد بايد عقيقه انجام شود حتى اگر پدر از اين كار عاجز باشد لازم است خود شخص در صورت قدر ت مالى براى خودش عقيقه نمايد.(6) مستحب است در عقيقه قوچ ذبح نمايد. و براى پسر دو گوسفند ماده، اگر گوسفند نر نبود و براى دختر يك گوسفند ماده عقيقه نمايد(وسائل الشيعه، ج 15، ابواب احكام اولاد، باب 42، حديث 1 و 8)

نکته هفتم

اعمال عيد در كلام معصومين(ع)
علاوه بر قربانی کردن اعمال دیگری دارای ثواب است . امام باقر(ع): «هیچ عملى در روز نحر از ریختن خون قربانى، یا رفتن براى نیکى به پدر و مادر، یا پیوند با قوم و خویشى که قطع رابطه کرده با شروع سلام و کمک به او، یا این‌که کسى مقدارى از گوشت قربانى را خود بخورد و بقیه آن‌را به همسایگان یتیم و نیازمند خویش بدهد، یا از اسیران دلجویى به عمل آورد، بالاتر نیست»

از نگاه معصومين، عيد قربان  روزِ ذكر، استغفار، توبه، نظافت، آراستگي، ياد امام زمان(ع) و صلوات است. حضرت امير المؤمنين(ع) در خطبه روز عيد قربان فرمودند: ...پس ذكر خداي بزرگ زياد گوئيد. استغفار كنيد، توبه كنيد چرا كه او توبه پذير و مهربان است.
حضرت امير(ع) فرمود: غسل كردن در روزهاي عيد، هم سبب پاكيزگي و نظافت كساني است كه براي در خواست حاجت ـ گرفتن عيدي ـ به درگاه خداوند روي مي آورند و هم پيروي از سنت پيامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) است.