عقیقه و آداب آن
342 بازدید
تاریخ ارائه : 5/10/2014 8:48:00 AM
موضوع: تبلیغ

از دیدگاه اسلام، کودک از زمان طفولیّت ـ و حتّی قبل از تولّد ـ دارای جایگاه ویژه و حقوق خاصّی است و بر والدین لازم است، با مراعات و توجّه به آن، راه سعادت فرزند را هموار سازند.

تربیت فرزند صالح و رساندن او به سعادت و کمال مطلوب، از بدو تولّد آغاز می‌شود: از اذان و اقامه گفتن در گوش او، نام نیک بر او نهادن و تلاش برای رسیدگی و مراقبت از کودک، تا فراهم ساختن فراگیری صحیح و آموزش‌های لازم و مفید و رشد و شکوفایی خصلت‌های پاک انسانی در او.

از جمله اموری که در اسلام، سفارش شده است، عقیقه برای فرزند است.

عقیقه کردن براى نوزاد مستحبى است که راجع به آن بسیار سفارش شده، بلکه ظاهر بعضى از اخبار وفتاوى وجوب آن است، ودر سلامت وبقاى فرزند تاثیر به سزایى دارد.

عقیقه، یعنى قربانى کردن گوسفند یا گاو ویا شتر.و دارای آدابی است.

آداب عقیقه :

اول - اینکه بهتر این است براى پسر حیوان نر و براى دختر حیوان ماده را عقیقه کنند.

دوم - اینکه عقیقه را روز هفتم ولادت انجام دهند و اگر از روز هفتم تاخیر بیفتد چه بدون عذر و چه بخاطر عذر استحباب آن ساقط نمى شود حتى اگر کسى براى او عقیقه نکرده باشد تا به سن بلوغ برسد خودش براى خود عقیقه مى کند، بله اگر خودش هم عقیقه نکرده از دنیا رفت مستحب است براى او عقیقه شود،

سوم - اینکه عقیقه یکى از حیوانات سه گانه اینکه زکاتشان واجب است یعنى گاو و گوسفند و شتر باشد، و گوسفند شامل بز نیز مى شود، و صدقه دادن قیمت عقیقه کافى از عقیقه نیست ،

چهارم - اینکه بعضى گفته اند مستحب است همه شرائط قربانىرا دارا باشد یعنى حیوان از هر عیبى سالم باشد، و سن آن در شتر کمتر از پنج سال کامل و در گاو کمتر از دو سال و در بز کمتر از یکسال و در گوسفند کمتر از هفت ماه نباشد

پنجم - اینکه یک ران و پاى عقیقه را بقابله اختصاص دهند، و از این بهتر آنست که یک چهارم لاشه حیوان را به او بدهند و اگر جمع بین هر دو دستور کنند یعنى یک چهارمى را به او بدهند که مشتمل باشد بر پا و ران حیوان بهتر است و شاید بهر دو استحباب نیز عمل شده باشد، و اگر کودک بدون قابله بدنیا آمده باشد آنرا به مادرش مى دهند تا صدقه بدهد.

از امام باقر (ع) نقل شده است که رسول خدا (ص) در روز ولادت امام حسن و امام حسین، در گوش آنها اذان گفتند و حضرت فاطمه (س) در روز هفتم، برای آنان عقیقه کرد و پای گوسفند را همراه با یک سکّه طلا، برای قابله فرستادند.

کسی که عقیقه مى کند مخیر است بین اینکه گوشت خام آنرا توزیع کند و یا آنکه طبخ نموده پخته آن را تقسیم کند، و آنکه وقتى پخت جماعتى از مومنین را بخانه خود دعوت نموده اطعامشان کند، و حداقل آن جماعت ده نفر است البته اگر بیشتر باشند بهتر است تا آن اطعام را بخورند و براى مولود دعا کنند، و اما کیفیت طبخ آن این است که طبق متعارف باشد ولى بعضى گفته اند بهتر آن است که آنرا با آب و نمک بپزند

حیوانى که براى عقیقه انتخاب مىشود باید شتر یا گاو ویا گوسفند باشد. وبهتر است شرایط قربانى در آن رعایت شود، یعنى حیوان سالم وبدون عیب باشد و " شتر " حد اقل پنج ساله و " گاو " دو ساله و " بز " بنابر احتیاط دو ساله و " میش " یک ساله باشد.

عقیقه شرایط دیگر هم دارد، از جمله آن که: نباید بیضه‌اش را کشیده باشند و شاخ او شکسته و گوشش بریده نباشد و بسیار لاغر و کور نباشد و به گونه‌ای لنگ نباشد که راه رفتن برای او دشوار باشد

البته باز تاکید میکنم رعایت این شرایط واجب نیست، بلکه چنانچه حیوان چاق وپرگوشت باشد کفایت مىکند.

مستحب است در تقسیم کردن، استخوانهاى عقیقه را نشکنند. براى پدر ومادر نوزاد وعائله پدر مکروه است از عقیقه نوزادشان بخورند، واین کراهت براى مادر نوزاد بیشتر است.

اگر به جاى کشتن عقیقه پول آن را به فقرا بدهند کفایت نمىکند، ولى اگر پول آن را به فرد یا مؤسسه خیریه اى بدهد تا از آن پول عقیقه اى تهیه کرده وآن را بکشند وبین فقرا تقسیم نمایند کافى است.

کسى که مىخواهد در عید قربان قربانى کند اگر نیت عقیقه نیز بنماید کفایت مىکند.

در حدیثی آمده است که از امام صادق (ع) پرسیدند: ما برای عقیقه، گوسفندی را نیافتیم، آیا اجازه می‌دهید، قیمتش را صدقه دهیم؟ امام فرمود: جستجو کنید تا گوسفندی بیابید، زیرا خداوند دوست دارد، خوراندن طعام و ریختن خون گوسفند برای این منظور.

در حدیث دیگری از همان حضرت نقل شده است: «فرزند را در روز هفتم، نام می‌گذارند و عقیقه می‌کنند، و سر او را می‌تراشند و موی سرش را با نقره وزن می‌کنند و آن نقره را تصدّق می‌نمایند و ران عقیقه را برای قابله می‌فرستند و باقی را برای مردم اطعام می‌کنند و یا به نیازمندان می‌دهند».

دعای عقیقه

مرحوم «علاّمه مجلسی» در ادامه، دعایی را برای عقیقه نقل کرده و آورده است: «از امام صادق (ع) نقل شده است که در وقت کشتن گوسفند عقیقه این دعا را بخوان»:

بِسْمِ اللهِ وَبِاللهِ، اَللّهُمَّ عَقیقَةٌ عَنْ فُلان

بنام خدا و به یاری خدا، خدایا این عقیقه از طرف فلانی است (به‌جای فلانی، نام آن فرزند را بگوید)

لَحْمُها بِلَحْمِهِ، وَدَمُها بِدَمِهِ، وَعَظْمُها بِعَظْمِهِ، اَللّهُمَّ اجْعَلْها وَِقاءً لاِلِ مُحَمَّد عَلَیْهِ وَآلِهِ السَّلامُ

گوشت‌اش به‌جای گوشت او و خونش به خون او و استخوانش به استخوان او، خدایا او را حامی محمد و آل محمّدقرار ده. و در حدیث دیگری فرمود که این دعا را بخواند:

یا قَوْمِ اِنّی بَری مِمّاتُشْرِکُونَ، اِنّی وَجَّهْتُ وَجْهِی لِلَّذی فَطَرَ السَّمواتِ وَالاَْرْضَ، حَنیفاً

ای مردم! من بیزارم از آنچه شما شریک خدا سازید. من به‌سوی کسی رو می‌کنم که آسمان‌ها و زمین را یک دل آفرید

مُسْلِماً وَما أنَا مِنَ الْمُشْرِکینَ، اِنَّ صَلاتی وَنُسُکی وَمَحْیای وَمَماتی للهِِ

در حال تسلیم و نیستم من از مشرکان همانا نماز و عبادتم و زندگی و مرگم از آن خدا

رَبِّ الْعالَمینَ، لا شَریکَ لَهُ، وَبِذلِکَ اُمِرْتُ، وَأنَا مِنَ الْمُسْلِمینَ،

پروردگار جهانیان است که شریک ندارد و به همین دستور دارم و از مسلمانانم

اَللّهُمَّ مِنْکَ وَلَکَ، بِسْمِ اللهِ وَبِاللهِ، وَاللهُ اَکْبَرُ، اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّد وَآلِ مُحَمَّد،

خدایا! از تو و برای توست بنام خدا و بیاری خدا و خدا بزرگتر است خدایا درود فرست بر محمّد و آل محمّد

وَ َقَبَّلْ مِنْ فُلانِ بْنِ فُلان

و بپذیر از فلانی پسر فلانی (به‌جای فلان‌بن‌فلان نام فرزند و پدرش را ببرد)

سپس گوسفند را ذبح کند.