نکاتی در مورد عمامه ی سیاه
472 بازدید
تاریخ ارائه : 2/1/2014 10:46:00 PM
موضوع: تاریخ و سیره

چرا عمامه سادات سیاه است ؟

در دوره خلفا، ‌هنگامیکه کسی به وزارت میرسید، ‌با تشریفات خاصی عمامه بر سر او می نهادند و عمامه یکی از هدایا و خلعت های مهمی بود که از طرف خلیفه به افراد داده می شد.

عمامه‌ای که حضرت رسول بر سر میگذاشت، سحاب (ابر) نام داشت و آن را بر طبق بعضی روایات به حضرت علی (ع) بخشید .

امروزه عمامه در دایره‌ی محدودی مورد استفاده قرار می گیرد که مخصوص محصلین علوم دینی است و عنوان ارباب عمائم بر علمای دین اطلاق میشود. اما هنوز بعضی از روستائیان ایرانی نوعی عمامه بر سر می نهند که در خراسان آن را شال می خوانند.

(دائره المعارف اسلامی، غلامحسین مصاحب؛ اطلاعات عمومی گنجینه، فریدون سنجری، انتشارات گنجینه، ۱۳۷۰،‌صفحه ۱۱۲۳

از نظر دینی، استفاده سادات از عمامه سیاه، تأسی و پیروی از جد بزرگوارشان حضرت رسول اکرم(ص) می باشد.

روایات زیادی وجود دارد که آن حضرت عمامه سیاه داشته است:

امام صادق علیه السلام فرمود :آن روز که پیامبر مکه را فتح کرد و به مسجد الحرام داخل شد عمامه سیاه بر سر داشت .

(وسائل الشیعه ج 3 ص 379 ح 10 باب 30(

عبد الله بن سلیمان از پدرش نقل می کند : امام زین العابدین علیه السلام در حالیکه عمامه سیاه بر سر داشت وارد مسجد شد .

(همان ص 378 ح 9)

پوشیدن لباس سیاه درنماز مکروه شمرده شده ولی عمامه استثناء شده وخود پیامبراکرم نیز عمامه ی سیاه در نماز برسر می گذاشت(دراین باره مراحعه کنید به سنن النبی نوشته ی علامه طباطبائی)

ودرروز غدیر نیز وقتی امام علی علیه السلام را به جای خود به خلافت معرفی می کرد بر سر او عمامه ی سیاه خود را گذاشت واورا ولی امر مومنین معرفی کرد

(دراین باره به کتاب معالم المدرستین مرحوم علامه عسگری مراجعه فرمائید ) .

شمس‏الدین ذهبی(دانشمند بزرگ اهل سنت) در مورد سیاه بودن عمامه حضرت پنج روایت را از صحاح سته و سایر منابع ذکر می کند( الذهبی شمس‏الدین ،سیر اعلام النبلاء 1 / 372 ط بیروت)

1-جابر روایت می کند که پیامبر در روز فتح مکه وارد شهر شد در حالی که عمامه سیاه بر سر داشت(سیر اعلام النبلاء 1 / 372 ط بیروت، سیره ابن کثیر 4 / 78 ،عن جابربن عبداللَّه. ان النبی(ص) دخل مکة یوم الفتح و علیه عمامة سوداء»)

2-جعفر بن عمرو بن حریث می گوید: پیامبر(ص) را روی منبر دیدم در حالی که عمامه سیاه بر سر داشت و یک طرف آن بین شانه‏های او آویزان بود. (سیر اعلام النبلاء 1 / 372 ط بیروت، سیره ابن کثیر 4 / 78 ،

عن جابربن عبداللَّه. ان النبی(ص) دخل مکة یوم الفتح و علیه عمامة سوداء) همچنین پوشیدن عمامه سیاه میان اعراب مرسوم بوده، و حضرت علی بن ابیطالب و عبد الرحمن ابن عوف و سعید بن مسیب و عمر و معاویه و ابوموسی اشعری و محمد بن حنیفه و ... عمامه شان سیاه بود .

در دوران عباسیان چون جامه سیاه شعار آنان بوده و عموم مسلمانان ناگزیر بودند که عمامه همرنگ آنان بر سر بگذارند ائمه (ع) با این کار مخالفت می کردند و فقط در بعضی از مواقع که مجبور می شده‏اند، از روی تقیه از رنگ سیاه استفاده می کردند.

در روایتی داود رقی می گوید: « شیعیان همیشه از امام صادق(ع) در مورد پوشیدن سیاه سؤال می کردند.

حضرت را دیدیم که نشسته بود در حالی که جبه (نوعی لباس گشادی که روی بقیه لباس ها پوشیده می شود) سیاه و کلاه سیاه و خف (جوراب چرمی) سیاه با آستر سیاه پنبه‏ای پوشیده بود. سپس فرمود: "قلب خود را سفید کن هر چه می خواهی بپوش."

صدوق؛ در توضیح فرموده است:" حضرت این کار را از روی اجبار و تقیه انجام داده است: زیرا وی در نزد دشمنان متهم بود که پوشیدن سیاه را جائز نمی داند." وسائل الشیعه ج 4 باب 19 حدیث 5469.

ابن عنبه می نویسد که سید رضی؛ در میان طالبین اولین کسی بود که از علائم سیاه استفاده نمود. «و هو اول طالبی جعل علیه السواد. عمدة الطالب ص، معجم رجال الحدیث آیت‏اله خوئی ج 16 ص 20. از این عبارت فهمیده می شود که: قبل از سید رضی؛

سادات از رنگ سیاه به عنوان شعار و علامت استفاده نمی کردند. و سید رضی؛ آغازگر شعار استفاده از علامت سیاه می باشد. پس از سید رضی؛ به مرور استفاده از رنگ سیاه به عنوان علامت سادات در بین سادات و بنی هاشم مرسوم می شود. سید رضی؛ متولد 359 و متوفی 406 هجری قمری می باشد؛

بنابراین استفاده از علامت سیاه در بین سادات از ابتدای قرن چهارم به بعد مرسوم گردیده است.

قبل از سید رضی؛ سادات از رنگ سیاه استفاده نمی کردند و یکی از علل آن مبارزه منفی آنان با بنی عباس بود که رنگ سیاه را شعار خودشان قرار داده بودند و به همین جهت روایاتی در کراهت پوشیدن لباس سیاه وارد شده است. همچنین نقل شده است که پیامبر (ص) از رنگهای مختلفی عمامه برسر می گذاشت ، از جمله : سحاب ( ابر ) که عمامه ای بود سفید رنگ و بدین نام موسوم گردیده بود عبدالحسین احمد امینى نجفى، الغدیر فى الکتاب و السنة و الآداب، ج 3، ص 293-290،چاپ سوم، بیروت، دارالکتاب العربى، 1387 ق.

در تاریخ نام عده ای از بزرگان صدر اسلام به چشم می خورد که عمامه هایشان سفید بوده از جمله حضرت علی بن الحسین (ع) ، سالم بن عبدالله ، سعید بن جبیر، خارجه بن زید.در زمان حضرت رضا (ع) شعار علویان جامه سبز بود و در این روزگار پوشیدن عمامه سبز شایع شد . عده معتقدند که شاهان صفوی، عمامه سیاه را برای سادات شعار و علامت قرار دادند، تا به عنوان وارثان مظلومیت امام حسین(ع) دائما در مصیبت جدشان عزادار باشند تاریخ مذهبی قم علی اصغر فقیهی 11