نکاتی در مورد فحش دادن
608 بازدید
تاریخ ارائه : 1/11/2014 11:55:00 AM
موضوع: اخلاق و عرفان

یكی از آفات زبان، دشنام و ناسزاگوئی است و آن عبارتست از اینكه انسان از امور قبیح و مستهجن با عبارات و الفاظ صریح تعبیر كند و كلمات ناشایست و دور از شان آدمی را بر زبان جاری نماید كه در اصطلاح به آن سب یا فحش می‌گویند. فحش مفهوم وسیعی دارد كه شامل نسبت‌های زشت ناموسی نیز می‌شود.

از نظر دین و آداب دینی، مسلمانان مؤظف به رعایت آداب زبان هستند.انسان­هایی که از ادب و تربیت صحیحی برخوردار نیستند و هم چنین افرادی که عصبانی می­شوند و کنترل اعصاب و نفس اماره را از دست می­دهند و به اصطلاح از حد اعتدال خارج

می­شوند، فحش و توهین بر زبان جاری می­نمایند.

در نگاه أهل بیت(ع)؛ خداوند بهشت را حرام کرده بر هر دشنام دهنده بی‌آبروی بی‌حیائی که از آنچه می‌گوید و از آنچه به او گفته می‌شود، باکی ندارد و متاثر و ناراحت نمی‌شود.

خداوند نه در کلامش به بندگان توهین می کند و نه بندگان را به توهین اجازه می دهد و این روشی است که با دین و اخلاق جور در نمی آید.ناسزا و توهین و دشنام نشانه بی ادبی، ضعف و بی منطقی است و از افراد مسلح به منطق و برهان وادب و پشتگرم به حق صادر نمی شود. به همین دلیل هم با این که در بحث نهی از "سب" و فحش، قبل از نهی، رسول خدا مخاطب است، ولی در آیه نهی از سب و دشنام ، ایشان مخاطب نیست و مسلمانان مخاطب می باشند: «وَ لا تَسُبُّوا الَّذينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ كَذلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّهِمْ مَرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُون أنعام(6)آیه107.(به معبود) كسانى كه غير خدا را مى‏ خوانند دشنام ندهيد، مبادا آن ها (نيز) از روى (ظلم و) جهل، خدا را دشنام دهند! اينچنين براى هر امّتى عملشان را زينت داديم سپس بازگشت همه آنان به سوى پروردگارشان است و آنها را از آنچه عمل مى‏ كردند، آگاه مى‏ سازد (و پاداش و كيفر مى ‏دهد.

این گرداندن روی کلام از پیامبر به مؤمنان، بدین جهت است که فحش و توهین و ناسزا از ادب و خلق عظیم ایشان ، به دور است و مؤمنان هم باید به سیره ایشان اقتدا کنند و از این روش غلط و جاهلانه دوری جویند. رسول خدا خلیفه و نشان دهنده اخلاق خدایی است.

فحش دادن و هرزه‌گوئی باعث می‌شود كه خوبان و نیكان از فحش دهنده تنفر و انزجار پیدا كنند و در نتیجه از او دوری گزینند و در عوض بدان و پستان دور او را بگیرند و غرق در فساد و تباهی شوند. امیر مؤمنان در این رابطه می‌فرماید: از هر كلام زش

ت و سخن ناروا پرهیز كن زیرا با گفتن آن پستان و رذلان بتو روی می‌آورند و كریمان از تو می‌گریزند

ایاك و ما یستهجن من الكلام فانه یحبس علیك اللئام و ینفر عنك الكرام. (غرر و درر، ف 5، ح91

دشنام دادن باعث كینه‌توزی و دشمنی می‌شود، شخصی از قبیله بنی تمیم بخدمت پیامبر رسید و عرض كرد مرا موعظه كنید در بین مواعظ حضرت این جمله بود: به مردم فحش مده كه باعث دشمنی آن‌ها می‌شود.

لاتسبوا الناس فتكسبوا العدواه لهم او بینهم. (كافی، ج2، ص360؛ وسائل، ج8، ص610

كسی كه فحش دادن را شروع كرده از آن كه جواب فحش او را می‌دهد ستمكارتر است و گناه فحش دهنده و پاسخ گوینده هر دو به عهده‌ ابتداء كننده فحش است مگر در صورتیكه فحش دهنده از طرف مقابل پوزش بطلبد یا پاسخ دهنده از حد تجاوز كند.فی رجلین یتسابان، قال: البادی منهما اظلم و وزره وزر صاحبه علیه ما لم یعتذر الی المظوم او ما لم یعتد المظلوم. (همان سند؛ تحف العقول،ص435

امیر مؤمنان ـ علیه السلام ـ هنگامی كه در جنگ صفین شنید جمعی از اصحاب، معاویه و پیروان او را دشنام می‌دهند فرمود: من دوست ندارم كه شما فحاش باشید لكن اگر شما بجای دشنام اعمال آن‌ها را توصیه و احوال آن‌ها را ذكر كنید به حق نزدیكنر و برای اتمام حجت بهتر استانی اكره لكم ان تكونوا سبابین و لكنكم لو وصفتم اعمالهم و ذكرتم حالهم كان اصوب فی القول و ابلغ من العذر. (نهج البلاغه، خطبه 199

یكی از بدترین موارد دشنام بعد از اولیاء الهی، دشنام به پدر و مادر می‌باشد و به دو صورت است.

الف) فرزند مستقیماً به پدر و مادرش دشنام دهد و به آنان ناسزا گوید كه در قرآن از آن نهی شده است.فلاتقل لهما اف ولا تنهرهما. (بنی‌اسرائیل/23

ب) فرزند به پدر و مادر دیگری فحش دهد هم هم متقابلاً به پدر و مادر او فحاشی كند، هنگامی كه پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمود: « كسی كه به پدر و مادرش دشنام بدهد ملعون و دور از رحمت الهی است از حضرت سئوال شد، ‌چگونه انسان به پدر و مادرش دشنام می‌دهد؟‌ فرمود: شخص به پدر دیگری فحش می‌دهد او هم پدر او را دشنام می‌گوید.ملعون من سب و الدیه: قالوا: یا رسول اله و كیف یسب و الدیه؟ فقال یسب الرجل فیسب اباه فیسب الاخر اباه. (المحجه‌البیضاء، ج5، ص218

پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمود: مردگان را دشنام ندهید، زیرا آن‌ها به آنچه پیش فرستاده‌اند می‌رسند پس اگر مؤمن باشند كه مثل زندگان دشنام به آنها جایز نیست و اگر فاسق باشند با اعمال بدی كه انجام داده‌اند خود را گرفتار و محروم از رحمت الهی ساخته‌اند، بنابراین، شما به آنان دشنام ندهیدلاتسبوا الاموات فانهم قد افضوا الی ماقدموا. (المحجه الیبضاء، ج5، ص224

فحش و لعنت فرستادن به اموات در هنگام عصبانیت چه حکمی دارد ؟
پاسخ انسان مومن در هنگام عصبانیت هم باید بر اعصاب خودش مسلط باشد و سخن ناسزا و زشت بر زبان نیاورد . کسی که مومن است و از دنیا رفته است احترام دارد چه مرده و چه زنده باشد . فرموده اند که مرده ی مومن هم مثل زنده اش احترام دارد . همان جور که نمی شود از یک شخص زنده غیبت کرد نمی توان پشت سر مرده هم غیبت کرد . یعنی غیبت مرده هم جایز نیست . همچنان که نمی شود به یک انسان زنده ی مومن ناسزا گفت و او را لعن کرد ، پس از مرگ هم این کار جایز نیست . پس در هنگام عصبانیت هم افراد باید خودشان را کنترل کنند. حالا ممکن است که فردی بگوید که من عصبانی بودم و یک مومنی را لعن کردم یا فحش دادم ، الان وظیفه ی من چیست ؟ وظیفه ی شما این است که نسبت به گذشته استغفار و نسبت به آینده تصمیم بر این دشاته باشید که دیگر از این کارها انجام ندهند.

می‌شنیدم فحش و خر میراندم
رب یسر زیر لب میخواندم

هر زمان می‌گفتم از سوز درون
اهد قومی انهم‌ لایعلمون